Chrześcijańskie Centrum Krzewienia Kultury, Tradycji i Języka Polskiego w Niemczech
Chrześcijańskie Centrum Krzewienia Kultury, Tradycji i Języka Polskiego w Niemczech
Kiedy w sobotnie poranki drzwi Polskiej Misji Katolickiej w Würzburgu otwierają się dla uczniów i ich rodzin, staje się jasne, że to nie jest zwykła szkoła. Polska Szkoła Sobotnia to przede wszystkim miejsce, gdzie język, kultura i tradycje Polski żyją w pełnej harmonii z niemiecką rzeczywistością. W czasach globalizacji i mobilności nasze ośrodki edukacji polonijnej w Würzburgu i Schweinfurcie stają się nieocenionym pomostem między dwoma światami.
Przymisyjne szkoły polskie w Dolnej Frankonii, działające pod egidą Stowarzyszenia Krzewienia Kultury, Tradycji i Języka Polskiego przy Polskiej Misji Katolickiej w Würzburgu, są żywym świadectwem polonijnej determinacji i zaangażowania. W tym roku obchodzimy 30. rocznicę wpisania do rejestru Chrześcijańskiego Stowarzyszenia, które od trzech dekad intensywnie wspiera polską edukację w Niemczech.
Ostatnia dekada XX wieku była dla Polski okresem pełnym wyzwań związanych z dużymi różnicami ekonomicznymi w porównaniu do Europy Zachodniej. Wielu Polaków wyemigrowało do Niemiec w poszukiwaniu lepszych warunków życia, ale kluczowym aspektem ich pobytu za granicą była możliwość zachowania polskości poprzez pielęgnowanie języka i kultury.
W tych trudnych czasach placówki edukacyjne, których historia sięga początku lat 90., odegrały niezastąpioną rolę. To właśnie wtedy, przy PMK w Würzburgu, ks. proboszcz dr Henryk Gardyjas zainicjował prowadzenie zajęć katechetycznych w języku polskim, dając początek inicjatywie, która trwa do dziś.
W 1993 roku ks. Andrzej Krefft, proboszcz misji w Würzburgu, kontynuował dzieło, zakładając Sobotnią Szkołę przedmiotów ojczystych. Początkowo zajęcia odbywały się dwa razy w miesiącu w dwóch ośrodkach – w Würzburgu i Aschaffenburgu – obejmując 40 uczniów w Würzburgu i 14 w Aschaffenburgu. Lata upływały, a szkoła rozwijała się dzięki nieocenionej pracy i zaangażowaniu nauczycieli oraz proboszczów.
W październiku 1994 roku w Würzburgu, gdzie mieściło się kierowane przez ks. dr. Sławomira Mrowca Rektoratu Polskiej Misji Katolickiej na całe Niemcy, doszło do założenia organizacji dachowej. Spotkanie założycielskie, którego jednym z pierwotnych założycieli i obecnym członkiem zarządu jest dr n. med. Piotr Jachimczak, zainicjowało powstanie organizacji przyparafialnych. Organizacje te zaczęły działać na terenie całych Niemiec, a ich aktywność doprowadziła do zakupu Ośrodka Concordia w 1999 roku, który stał się centrum działalności stowarzyszenia.
W 1997 roku powstała kolejna szkoła w małej miejscowości Poppenhausen, gdzie początkowo prowadzono katechezę w języku polskim dla 12 dzieci, a od 1998 roku nauczaniem języka polskiego objęto 37 uczniów w trzech grupach wiekowych. W 2003 roku, dzięki inicjatywie kolejnego proboszcza, ks. Jerzego Soboty, szkoła z Poppenhausen została przeniesiona do Schweinfurtu. W zajęciach z języka polskiego z elementami historii i geografii uczestniczyło już około 30 uczniów. Szkoła w Aschaffenburgu działała do 2020 roku.
Obecnie na terenie Dolnej Frankonii do obu szkół zapisanych jest prawie 80 dzieci. Kontynuacja i wieloletnie prowadzenie tych placówek jest świadectwem wytrwałości i poświęcenia osób, które je tworzyły i które prowadzą je obecnie. Za to zaangażowanie przyznano już medale Komisji Edukacji Narodowej.
W naszej szkole przez lata pracowało wielu wyjątkowych nauczycieli. Z dumą przedstawiamy tych, którzy nadal uczą, oraz tych, którzy zakończyli pracę, ale przez wiele lat wspierali naszą społeczność swoją pasją, wiedzą i zaangażowaniem. Nauczyciele aktywni: Lucyna Pietrowski – 27 lat nauczania, Ewa Carl – 24 lata, Małgosia Haentsch – 24 lata, Beata Jäcklein – 16 lat, Sylvia Neugebauer – 13 lat, Jolanta Lewandowski – 8 lat, Arleta Zacheja – 3 lata, Joanna Śniegocka – 2 lata. Nauczyciele, którzy już nie uczą, ale poświęcili szkole wiele lat: ks. Jerzy Sobota – 24 lata (1998–2022), Dorota Krauze – 22 lata (2000–2022), Elżbieta Steinberger – 20 lat (2003–2023), Helena Frieben – 13 lat (1997–2010), Anna Kosidło – 7 lat (2006–2013). Dziękujemy wszystkim za trud, pasję i oddanie. To właśnie dzięki Wam nasza szkoła tętni życiem i wartościami.
Nauka języka polskiego w polskiej szkole w Niemczech wiąże się z niemałymi wyzwaniami. Dzieci, często wychowywane w rodzinach dwu- lub wielojęzycznych, posługują się na co dzień językiem niemieckim. To znacząco wpływa na poziom znajomości języka polskiego – mamy tu szerokie spektrum, od dzieci biegle władających językiem ojczystym w domu po te, które dopiero rozpoczynają naukę. Nauczyciele muszą dostosowywać program do tych różnic i radzić sobie z wyzwaniami logistycznymi, takimi jak nieregularna obecność uczniów.
Zajęcia sobotnie odbywają się w budynku PMK w Würzburgu oraz w miejskim domu młodzieżowym w Schweinfurcie, dwa lub trzy razy w miesiącu. Poza nauką języka polskiego dzieci poznają historię i obyczaje ojczyste. Sobotnie lekcje obejmują również przygotowania do akademii z okazji 11 Listopada, jasełek, warsztatów – tworzenia pisanek, laurek dla mam, nabożeństw roratnich, spotkań ze św. Mikołajem czy śniadań wielkanocnych. Prowadzone są także zajęcia plastyczne i kulinarne, baliki karnawałowe, zajęcia taneczne i wycieczki do parków rozrywki.
Polska szkoła wspiera również rodziców w wychowywaniu dzieci w duchu dwujęzyczności i dwukulturowości. Dzieci budują tu relacje z rówieśnikami żyjącymi w dwóch kulturach, uczą się, że znajomość wielu języków to dar otwierający drzwi do przyszłości. Dwujęzyczność rozwija elastyczne myślenie, zdolności adaptacyjne i jest ceniona na rynku pracy.
Choć zajęcia odbywają się tylko kilka razy w miesiącu, nauczyciele opracowują angażujące materiały, korzystają z nowoczesnych podręczników i pomocy dydaktycznych oraz uczestniczą w szkoleniach, by skutecznie wspierać rozwój dzieci. Dzięki ich pracy szkoła staje się miejscem, gdzie młodsze pokolenia mają kontakt z polskim dziedzictwem i budują swoją tożsamość.
Szkoły w Dolnej Frankonii odgrywają kluczową rolę w budowaniu wspólnoty polonijnej, łącząc edukację dwujęzyczną z pielęgnowaniem polskiej kultury i tradycji. Dzieci uczestniczą w akademiach patriotycznych, jasełkach i spotkaniach wielkanocnych. Szkoła angażuje się również w życie religijne – dzieci uczestniczą we wspólnej modlitwie i katechezie, pogłębiając więź z Bogiem i Kościołem.
Szkoły te stanowią także ważne centrum życia społecznego – dzieci nawiązują kontakty z rówieśnikami, a rodzice wymieniają się doświadczeniami i współuczestniczą w przygotowaniach do uroczystości. Spotkania w ramach polskiej szkoły tworzą atmosferę wspólnoty.
Szkoły języka polskiego w Dolnej Frankonii nie tylko pielęgnują język i tradycje, ale także budują tożsamość i przekazują wartości kolejnym pokoleniom. Dzięki zaangażowaniu nauczycieli i wsparciu rodziców dzieci uczą się, że bycie Polakiem to powód do dumy, a dwujęzyczność to pomost między światami. Jak ujął to jeden z rodziców: „Polska Szkoła Sobotnia jest świadectwem naszej miłości do ojczyzny, miejscem, gdzie troska o język, kulturę i tradycję pozwala polskiemu duchowi kwitnąć – niezależnie od miejsca na mapie”.
Niepodważalna wartość tej inicjatywy pokazuje, że mimo wyzwań i zmieniających się realiów warto kontynuować tę misję – dla przyszłości Polonii i Polski.
Serdeczne podziękowania za zaangażowanie w prowadzenie szkół kierujemy do wszystkich byłych i obecnych pedagogów, rodziców oraz – przede wszystkim – dzieci i młodzieży. Również za pomoc przy tworzeniu tego tekstu.
— Katarzyna Andrès
***
Adres do korespondencji:
Virchowstr. 20, 97072 Würzburg
***
Strona internetowa: